Zapoznałem się i akceptuję Korzystając z serwisu potwierdzasz, że zapoznałeś się i akceptujesz politykę bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych

Niemiecki plan obozu na Majdanku
z 7 października 1941 r.


W lipcu 1941 r. w okupowanym przez Niemców Lublinie przebywał Heinrich Himmler, najwyższy dowódca struktur policyjnych III Rzeszy. Na jego rozkaz Odilo Globocnik, szef SS i policji na Lubelszczyźnie, rozpoczął budowę obozu przeznaczonego dla 25–50 tys. więźniów, którzy mieli zostać zatrudnieni w warsztatach oraz na budowach SS i policji. Obóz zlokalizowano na polach wsi Dziesiąta przylegających do wschodnich granic miasta. Realizację planów budowlanych poprzedziło przejęcie gruntów należących do mieszkających tam Polaków.

W październiku 1941 r. w KL Lublin osadzono pierwszych więźniów – żołnierzy Armii Czerwonej, jeńców wojennych pojmanych po agresji III Rzeszy na ZSRR. Ich rękami wznoszono pierwsze baraki. Od grudnia Niemcy przetrzymywali na Majdanku grupy Żydów z Lublina i okolic oraz polskich chłopów podejrzanych o działalność sabotażową czy nieoddanie kontyngentów – obowiązkowych dostaw żywności dla niemieckich okupantów.Wstaw podpis

Plan budowy obozu z października 1941 r. zakładał podzielenie go na 10 pól więźniarskich o łącznej powierzchni 60 ha oraz postawienie 236 baraków, w tym 20 na I polu obozowym, od którego rozpoczęto budowę. Na planie nie zaznaczono części administracyjno-koszarowej dla załogi SS i wartowników, w tym okresie zamieszkiwali oni na terenie miasta. Elementy tego założenia, które realizowane były w kolejnych latach, to pięć zachowanych do dzisiaj pól obozowych. Nawiązują do niego również, jako jedyne składniki części planu opartego o granicę miasta, istniejące współcześnie baraki łaźni 

Niemiecki plan obozu z lipca 1942 r.


Niemcy wielokrotnie zmieniali pierwotne założenia dotyczące przeznaczenia KL Lublin. Generalny plan budowy obozu z 18 lutego 1942 r. zakładał stworzenie kombinatu obozowego dla 150 tys. więźniów. Wkrótce projekt ten został ograniczony. Wynikało to m.in. z narastających trudności surowcowych i transportowych na froncie wschodnim.
W wyniku prac budowlanych wykonanych od przełomu lat 1941/1942 do wiosny 1943 r. obóz podzielono na: sektor SS, kompleks gospodarczy oraz część więźniarską złożoną z pięciu pól z barakami. Pola więźniarskie otaczało podwójne ogrodzenie z drutów kolczastych oraz posterunki z wieżami strażniczymi. Wzniesiono koszary dla załogi SS i wartowników oraz zmieniono rozmieszczenie prowadzących przez ten teren dróg.
W obozie na Majdanku osadzano początkowo wyłącznie mężczyzn, a od października 1942 r. także kobiety. Od lata 1942 r. liczba więźniów wynosiła przeciętnie 10 tys. osób.

Niemiecki plan z lipca 1942 r. był dostosowany do ograniczonej koncepcji budowy KL Lublin. Zakładał wzniesienie obozu dla 50 tys. więźniów. Był to najbardziej szczegółowy plan budowlany Majdanka, zawierający wymiary obiektów i odległości między nimi oraz opis typów baraków na poszczególnych polach. Zaznaczono na nim także inne ważne budowle położone poza obozem głównym, m.in. dom komendanta i budynek radiostacji
Plan rozbudowy obozu z grudnia 1942 r. Między drutami a linią baraków widoczny jest system oświetlenia pól wyznaczający tzw. strefę śmierci – pełniący służbę wartownicy strzelali do każdego więźnia, który ją naruszył. Jest to pierwszy plan, na którym zaznaczono bunkier komór gazowych
Budowę głównej drogi wewnętrznej, w żargonie obozowym zwanej Berlinerstrasse, rozpoczęto zimą 1942/1943, wykorzystując do tego więźniów. Została ukończona wiosną 1943 r. i zastąpiła wykorzystywaną przedtem prowizoryczną drogę poln

Niemiecki plan obozu z grudnia 1942 r.

Plan obozu wykonany przez OPUS 7 sierpnia 1943 r.


Od początku 1943 r. rosnącą grupę osób przetrzymywanych na Majdanku stanowili polscy więźniowie polityczni. Część deportowanych na Majdanek z niemieckich więzień Polaków stworzyło w obozie siatkę konspiracyjną. W lecie 1943 r. członkowie obozowego podziemia związani z Armią Krajową (AK) na podstawie własnych obserwacji podjęli udaną próbę opracowania szczegółowej mapy obozu.Wstaw podpis

Schematyczny widok Majdanka wykonany przez obozowy ruch oporu w 1943 r. Został on przemycony poza obóz i dostarczony do Centralnej Opieki Podziemia, noszącej kryptonim OPUS, komórki AK zajmującej się pomocą dla partyzantów i ich rodzin. Wkroczenie Sowietów na Lubelszczyznę w 1944 r. i następujące po nim szykany wobec członków AK spowodowały, że we wrześniu tego roku część archiwum OPUS-u, wraz z planem Majdanka, zostały ukryte
Przekazanie do PMM wydobytego z ziemi słoja z archiwum OPUS-u, 1971 r.
Na zdjęciu: Wanda Szupenko (sekretarka Aleksandra „Łodzi” Bienieckiego, szefa wywiadu II Okręgu AK Lublin); Helena Rzezak, której mąż ukrył archiwum na swojej posesji; Józef Marszałek, pracownik PMM
Wizualizacja baraków łaźni i dezynfekcji z wybudowaną na wiosnę 1943 r. wiatą przykrywającą komory gazowe. Za nimi strzelnica, dalej dom komendanta obozu. Z prawej strony, w głębi kadru, droga wejściowa używana w latach 1943–1944
Wizualizacja KL Lublin w maksymalnej zrealizowanej fazie rozbudowy późnym latem 1943 r. Na dole widoczny komin nowego krematorium, dalej pole V kobiece i kolejne pola. W lewym górnym rogu warsztaty, magazyny, psiarnia oraz szklarnia na terenie ogrodów warzywnych. Najdalej położony punkt na ilustracji to dom komendanta obozu